1. معماری Blackwell GB202: مهندسی جنونآمیز
قلب تپنده RTX 5090 چیپستی با کدنام GB202 است که بر پایه معماری جدید Blackwell ساخته شده است. اما این فقط یک "آپدیت سالانه" نیست. انویدیا برای اینکه بتواند فاصله خود را با رقبا (و حتی نسل قبلی خود) حفظ کند، ساختار داخلی چیپ را تغییر داده است.
تراکم ترانزیستوری و لیتوگرافی
این چیپست با استفاده از پروسه ساخت TSMC 4N (بهینهشده) یا احتمالاً ۳ نانومتری تولید میشود. نتیجه؟ افزایش ۳۳ درصدی در تعداد هستههای CUDA. ما انتظار داریم RTX 5090 دارای حدود ۲۴,۵۷۶ هسته کودا باشد (در مقایسه با ۱۶,۳۸۴ در RTX 4090). این حجم از واحد پردازشی در یک فضای محدود، چگالی حرارتی را به شدت بالا میبرد، اما در عوض قدرتی را ارائه میدهد که برای رندرینگ 8K Native (بدون DLSS) کافی است.
کش L2 عظیم
یکی از تغییرات بزرگ، افزایش حافظه کش سطح دوم (L2 Cache) به ۱۲۸ مگابایت است. این یعنی کارت گرافیک کمتر نیاز دارد به حافظه VRAM مراجعه کند، که خود باعث افزایش سرعت فریمریت در رزولوشنهای بالا میشود.
2. بحران ۶۰۰ وات: تحلیل فیزیکی مصرف برق
عدد ۶۰۰ وات برای یک قطعه کامپیوتری شوخی نیست. این بیشتر از مصرف کل یک سیستم گیمینگ میانرده است. چرا انویدیا تا این حد مصرف را بالا برده؟
- فرکانس بوست (Boost Clock): شایعات میگویند کلاک هسته این کارت به نزدیکی 3.0 GHz میرسد. رسیدن به این فرکانس به ولتاژ نمایی نیاز دارد.
- قانون مور مرده است: کوچک کردن ترانزیستورها دیگر مثل قدیم باعث کاهش مصرف برق نمیشود. برای قدرت بیشتر، باید برق بیشتری تزریق کنید.
چالش دفع حرارت: خنککنندههای بادی (Air Cooling) با این کارت به مرز نهایی خود میرسند. هیتسینک این کارت باید آنقدر عظیم باشد که بتواند ۶۰۰ ژول گرما را در ثانیه دفع کند. اگر کیس شما جریان هوای (Airflow) طوفانی نداشته باشد، این گرما داخل کیس حبس شده و باعث گرم شدن CPU و RAM هم میشود.
3. کابلهای جدید 12V-2x6: راه حل یا پچ موقت؟
کابوس نسل قبل، کانکتور 12VHPWR بود که اگر کامل جا نمیخورد، ذوب میشد. برای RTX 5090، انویدیا استاندارد را به 12V-2x6 تغییر داده است.
تفاوت فنی چیست؟
در استاندارد جدید، پینهای انتقال برق (Power Pins) بلندتر و پینهای حسگر (Sense Pins) کوتاهتر شدهاند. مکانیزم ایمنی: اگر کابل را کامل فشار ندهید، پینهای حسگر اتصال برقرار نمیکنند. کارت گرافیک "میفهمد" که کابل شل است و اصلاً اجازه روشن شدن یا دریافت ۶۰۰ وات را نمیدهد. این یک تغییر سختافزاری هوشمندانه برای جلوگیری از آتشسوزی است. با این حال، انتقال ۶۰۰ وات از طریق یک کابل نازک همچنان استرس حرارتی زیادی به سیمها وارد میکند.
4. حافظه GDDR7: عبور از دیوار سرعت
انویدیا در این نسل از حافظههای GDDR7 استفاده میکند. این اولین بار است که این تکنولوژی به دست مصرفکننده میرسد.
- پهنای باند: سرعت هر پین به ۲۸ تا ۳۲ گیگابیت بر ثانیه میرسد. با رابط ۵۱۲ بیتی (که شایعه شده)، پهنای باند حافظه به عدد نجومی ۱.۸ ترابایت بر ثانیه میرسد. این تقریباً دو برابر RTX 4090 است.
- ظرفیت: با استفاده از چیپهای ۲ گیگابایتی یا ۳ گیگابایتی جدید، انتظار میرود RTX 5090 با ۳۲ گیگابایت VRAM عرضه شود. این خبر بدی برای گیمرها نیست، اما خبر فوقالعادهای برای متخصصان هوش مصنوعی است که مدلهای زبانی (LLM) را روی سیستم خود اجرا میکنند.
5. ابعاد فیزیکی: خداحافظی با کیسهای مید-تاور
کارتهای Founders Edition نسل ۴۰۹۰ سه اسلاته بودند. گزارشها حاکی از آن است که RTX 5090 FE یک طراحی ۴ اسلاته (Quad-Slot) خواهد داشت.
مشکل ساگ (GPU Sag): وزن این کارت احتمالاً از ۳ کیلوگرم فراتر میرود. بستن این کارت بدون پایه نگهدارنده (Bracket) مساوی است با شکستن اسلات PCIe مادربورد یا تاب برداشتن PCB خودِ گرافیک. شرکتها احتمالاً پایههای هیدرولیک یا فلزی سنگین را داخل جعبه قرار میدهند.
6. قیمت و رقابت: تکتازی انویدیا
شرکت AMD رسماً اعلام کرده که در نسل بعدی (RDNA 4) قصد رقابت در بازار "High-End" را ندارد و روی میانردهها تمرکز میکند. این یعنی RTX 5090 هیچ رقیبی ندارد.
وقتی انحصار باشد، قیمتگذاری دیکتاتوری میشود. تحلیلگران قیمت ۱۹۹۹ تا ۲۴۹۹ دلار را پیشبینی میکنند. با توجه به اینکه این کارتها برای AI هم استفاده میشوند، تقاضای شرکتها باعث کمیاب شدن و افزایش قیمت کاذب (Scalping) خواهد شد. اگر قصد خرید دارید، باید همان روز اول اقدام کنید.
7. جمعبندی: راهنمای خرید پاور
اگر تصمیمتان برای خرید این هیولا قطعی است، باید زیرساخت برقی خانهتان را چک کنید! توصیه بازرس تکینگیم برای پاور (PSU):
- حداقل: ۱۰۰۰ وات (فقط اگر CPU کممصرف دارید).
- پیشنهادی: ۱۲۰۰ وات ATX 3.1 (استاندارد جدید با کانکتور نیتیو).
- ایدهآل: ۱۵۰۰ یا ۱۶۰۰ وات پلاتینیوم (برای اورکلاک و اطمینان خاطر).
انویدیا RTX 5090 مرز بین یک کامپیوتر شخصی و یک سرور صنعتی را از بین برده است. این کارت برای بازی کردن ماینکرفت نیست؛ این کارتی است برای رندر گرفتن از رویاهایتان... البته اگر پول برق را داشته باشید!